Varenicline, bekend als Champix, is het meest effectieve medicijn om te stoppen met roken: het vergroot je kans ruim twee keer ten opzichte van een placebo. Het merk Champix is sinds 2021 niet meer geleverd, maar varenicline is sinds 31 oktober 2024 weer verkrijgbaar als merkloos middel. Je krijgt het op recept en binnen een stopprogramma wordt het vergoed, zonder eigen risico.

Laatst bijgewerkt: 25 september 2026 · Door Martijn, ex-roker en oprichter van NuStoppen

Varenicline heeft een reputatie: “het middel dat echt werkt”, maar ook “het middel met die rare dromen”. Bovendien was het jarenlang niet te krijgen. In dit artikel lees je hoe het werkt, hoe je het gebruikt, welke bijwerkingen je kunt verwachten en of het nu weer leverbaar is.

Wat is varenicline (Champix)?

Varenicline is een medicijn op recept dat speciaal is ontwikkeld om te stoppen met roken. Champix was de bekendste merknaam, van fabrikant Pfizer. Het bevat geen nicotine.

Hoe werkt varenicline?

Varenicline hecht zich in je hersenen aan dezelfde receptoren als nicotine. Dat heeft twee effecten:

  • Minder trek en ontwenning: het middel geeft een mild signaal af, waardoor je minder behoefte hebt aan een sigaret.
  • Roken geeft minder voldoening: omdat de receptoren al bezet zijn, voelt een sigaret minder lekker. Veel gebruikers vinden roken daardoor “zinloos” worden.

Hoe goed werkt varenicline?

Varenicline is het best onderzochte stopmiddel. Een Cochrane-review uit 2023 bekeek 68 studies met zo’n 37.000 deelnemers:

  • vs. placebo: ruim twee keer zoveel mensen stoppen blijvend.
  • vs. bupropion (Zyban): varenicline werkt beter.
  • vs. één soort nicotinevervanger: varenicline werkt beter.
  • vs. cytisinicline of een combinatie van nicotinevervangers: geen duidelijk verschil.

Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt dat gemiddeld ongeveer 28% van de gebruikers na zes maanden gestopt is. Dat is het hoogste percentage van alle stopmiddelen.

Is Champix nog verkrijgbaar?

In juni 2021 haalde Pfizer Champix wereldwijd uit de handel. Er waren in de tabletten te hoge gehaltes van nitrosaminen gevonden, stoffen die bij langdurige hoge blootstelling kankerverwekkend kunnen zijn. Het risico voor gebruikers werd als zeer klein ingeschat.

Sinds 31 oktober 2024 is varenicline weer beschikbaar in Nederland als merkloos middel van Teva (Platform SMR). Apotheek.nl noemt ook de naam Byteqi. Je huisarts kan het dus weer gewoon voorschrijven. Vraag bij je apotheek welke variant zij leveren.

Hoe gebruik je varenicline?

Je begint met varenicline terwijl je nog rookt. Zo bouwt het effect op voordat je stopt. Het standaardschema volgens Apotheek.nl:

Periode Dosering
Dag 1 t/m 3 1× per dag 1 tablet (lage sterkte)
Dag 4 t/m 7 2× per dag 1 tablet (lage sterkte)
Vanaf dag 8 2× per dag 1 tablet (normale sterkte)
  • Stopdag: bij voorkeur in week 2, uiterlijk 5 weken na de start.
  • Duur: 12 weken. Ben je dan gestopt, dan kan je arts nog 12 weken verlengen.
  • Tip: neem de tablet na het eten met een glas water. Dat vermindert de misselijkheid.

Volg altijd het advies van je arts en de bijsluiter.

Bijwerkingen van varenicline

Vaak: misselijkheid, hoofdpijn, slecht slapen, levendige of vreemde dromen en een verstopte neus.

Soms: maag- en darmklachten, droge mond, vermoeidheid, duizeligheid, meer of minder eetlust en spierpijn.

Zelden, maar neem direct contact op met je arts bij: sombere gedachten, paniekaanvallen, gedragsveranderingen, zwelling van gezicht of keel, of ernstige huidreacties.

Er was lang zorg over psychische bijwerkingen. Uit de Cochrane-review blijkt dat ernstige psychische bijwerkingen niet vaker voorkomen dan bij placebo. Let wel op je stemming, want stoppen met roken zelf kan ook somberheid geven.

Waar moet je op letten?

  • Andere medicijnen: als je stopt met roken, kan de werking van sommige medicijnen veranderen, zoals theofylline, insuline, sommige hartmiddelen en antipsychotica. Meld aan je arts welke medicijnen je gebruikt.
  • Autorijden: niet doen als je duizelig of suf bent.
  • Zwanger of borstvoeding: overleg altijd eerst met je arts of verloskundige.
  • Psychische aandoening: bespreek het vooraf met je huisarts of behandelaar.

Varenicline dempt de trek, maar je gewoontes blijven. De sigaret bij de koffie, na het eten of bij stress: daar heb je een aanpak voor nodig. Bekijk de stopmethode die ik aanraad →

Wordt varenicline vergoed?

Ja. Varenicline wordt vergoed uit de basisverzekering als je meedoet aan een erkend stoppen-met-roken-programma via je huisarts, praktijkondersteuner of een gecertificeerde coach. Bij een gecontracteerde apotheek betaal je geen eigen risico. Check de voorwaarden van je eigen zorgverzekeraar.

Varenicline Champix

Alternatieven voor varenicline

Middel Recept Belangrijkste verschil
Cytisinicline (Decigatan) Ja Werkt vergelijkbaar, kortere kuur
Bupropion (Zyban) Ja Iets minder effectief, niet bij epilepsie
Nortriptyline Ja Goedkoop, vergelijkbaar met bupropion
Nicotinevervangers Nee Eerste keus, combinatie werkt ongeveer even goed

Een compleet overzicht lees je in mijn artikel over stoppen met roken medicatie.

Voor wie is varenicline geschikt?

Varenicline past goed als je:

  • volwassen bent en al eerder zonder succes probeerde te stoppen;
  • veel rookt en veel lichamelijke trek hebt;
  • geen nicotine meer wilt gebruiken;
  • bereid bent het 12 weken vol te houden, met begeleiding.

Twijfel je of je er klaar voor bent? Doe de motivatietest.

Conclusie

Varenicline is het sterkste medicijn om te stoppen met roken en is na jaren afwezigheid weer gewoon verkrijgbaar, al heet het niet meer Champix. Het vergroot je kans flink, maar het is geen wondermiddel: de meeste mensen hebben ook een plan nodig voor hun gewoontes en de moeilijke momenten. Combineer varenicline met goede begeleiding, en je kans op blijvend succes is het grootst.

Klaar om het deze keer wel vol te houden? Start nu met de stopmethode → Liever eerst meer weten? Bekijk het gratis webinar.

Veelgestelde vragen over varenicline (Champix)

Is Champix weer verkrijgbaar?

Het merk Champix is sinds 2021 niet meer geleverd. De werkzame stof varenicline is sinds 31 oktober 2024 wel weer verkrijgbaar als merkloos middel van Teva. Je huisarts kan het voorschrijven.

Waarom werd Champix van de markt gehaald?

In 2021 werden in Champix-tabletten te hoge gehaltes nitrosaminen gevonden. Die stoffen kunnen bij langdurige hoge blootstelling kankerverwekkend zijn. Het risico voor gebruikers werd als zeer klein ingeschat, maar Pfizer haalde het middel uit voorzorg uit de handel.

Hoe goed werkt varenicline?

Varenicline is het meest effectieve stopmiddel. Volgens een Cochrane-review van 68 studies stoppen ruim twee keer zoveel mensen als met een placebo. Gemiddeld is ongeveer 28% van de gebruikers na zes maanden nog gestopt.

Hoe lang moet je varenicline gebruiken?

De standaardkuur duurt 12 weken. Je begint terwijl je nog rookt en stopt bij voorkeur in week 2. Ben je na 12 weken gestopt, dan kan je arts de kuur met nog eens 12 weken verlengen.

Wat zijn de bijwerkingen van varenicline?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, hoofdpijn, slecht slapen en levendige dromen. Misselijkheid vermindert als je de tablet na het eten neemt. Neem bij sombere gedachten of gedragsveranderingen direct contact op met je arts.

Mag je roken tijdens het gebruik van varenicline?

Ja, in de eerste week of twee rook je nog gewoon. Varenicline bouwt dan zijn werking op. Daarna stop je op je stopdag, bij voorkeur in week 2 en uiterlijk 5 weken na de start.

Mag je alcohol drinken bij varenicline?

Volgens Apotheek.nl mag dat. Houd er wel rekening mee dat alcohol voor veel mensen een sterke trigger is om weer te gaan roken, zeker in de eerste weken.

Wordt varenicline vergoed?

Ja, uit de basisverzekering als je meedoet aan een erkend stoppen-met-roken-programma. Bij een gecontracteerde apotheek betaal je geen eigen risico.

Helpt varenicline ook bij stoppen met vapen?

Varenicline is geregistreerd voor stoppen met roken. Omdat vapen ook om nicotine draait, wordt het soms ook ingezet bij stoppen met vapen. Bespreek met je huisarts of het voor jou geschikt is.

Over de auteur – Martijn rookte zelf jarenlang en helpt via NuStoppen anderen om voorgoed te stoppen met roken en vapen. Lees mijn verhaal.

Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Overleg altijd met je huisarts of apotheker en lees de bijsluiter.