Kort antwoord: Er zijn vijf soorten medicatie die bewezen helpen bij stoppen met roken: nicotinevervangers, varenicline, cytisinicline, bupropion en nortriptyline. Varenicline werkt het best: ongeveer 28 van de 100 gebruikers is na zes maanden nog gestopt. Medicijnen op recept krijg je via je huisarts of stoppen-met-roken-coach, en binnen een erkend stopprogramma worden ze vergoed zonder eigen risico.
Laatst bijgewerkt: 25 september 2026 · Door Martijn, ex-roker en oprichter van NuStoppen
Medicatie kan het verschil maken tussen weer een mislukte poging en eindelijk rookvrij zijn. Maar welk middel past bij jou? En wat doet het met je lichaam? In dit artikel zet ik alle stopmiddelen op een rij, met eerlijke cijfers, bijwerkingen en wat je verzekering betaalt.
Welke medicatie is er om te stoppen met roken?
Er zijn twee groepen: nicotinevervangers (zonder recept) en medicijnen op recept (zonder nicotine).
| Middel | Merknaam | Recept nodig? | Na 6 maanden gestopt* | Keuze volgens richtlijn |
|---|---|---|---|---|
| Nicotinevervangers | Pleister, kauwgom, zuigtablet | Nee | ca. 17% | Eerste keus |
| Bupropion | Zyban | Ja | ca. 20% | Tweede keus |
| Nortriptyline | Nortrilen | Ja | ca. 20% | Tweede keus |
| Varenicline | Varenicline Teva (voorheen Champix) | Ja | ca. 28% | Tweede keus |
| Cytisinicline | Decigatan | Ja | Waarschijnlijk vergelijkbaar met varenicline | Derde keus |
* Gemiddeld percentage gebruikers dat na minimaal 6 maanden gestopt is, volgens het Farmacotherapeutisch Kompas. Zonder hulp ligt dat een stuk lager.
Nicotinevervangers: de eerste stap
Nicotinevervangers geven je lichaam nicotine zonder de schadelijke stoffen uit rook. Zo dempen ze de lichamelijke trek, terwijl jij de gewoonte afleert. Je kiest zelf de vorm die bij je past: een nicotinepleister voor een constante dosis, kauwgom of zuigtabletten voor de piekmomenten. Combineren mag.
Gebruik ze minimaal zes maanden en bouw langzaam af. De meest gemaakte fout is te vroeg stoppen, waardoor de trek terugkomt.
Varenicline (Champix): het sterkste middel
Varenicline hecht zich aan dezelfde receptoren in je hersenen als nicotine. Daardoor heb je minder trek, en een sigaret geeft minder voldoening. Het merk Champix is in 2021 van de markt gehaald. Sinds 31 oktober 2024 is varenicline weer verkrijgbaar als merkloos middel van Teva (bron).
- Hoe: je begint terwijl je nog rookt en stopt in week 1 of 2.
- Duur: minimaal 6 maanden.
- Bijwerkingen: vooral misselijkheid, vreemde dromen en slecht slapen. Let op stemmingsveranderingen en meld die bij je arts.
Lees alles over dit middel in mijn artikel over varenicline (Champix).
Cytisinicline (Decigatan): de nieuwste optie
Cytisinicline (ook cytisine genoemd) komt uit een plant en werkt ongeveer zoals varenicline. De kuur is kort: je begint terwijl je nog rookt en uiterlijk op dag 5 rook je niet meer. Lukt dat niet, dan stop je met de kuur en kun je het na 2 tot 3 maanden opnieuw proberen.
In Nederland is het geregistreerd als Decigatan. Middelen als Tabex en Desmoxan bevatten dezelfde stof, maar zijn hier niet geregistreerd. Koop ze niet zomaar online: je weet dan niet zeker wat je binnenkrijgt.
Bupropion (Zyban) en nortriptyline
Dit zijn oorspronkelijk antidepressiva, die ook de trek en ontwenningsverschijnselen verminderen. Je begint ermee 1 tot 2 weken voor je stopdag.
- Bupropion (Zyban): niet geschikt bij epilepsie of een eetstoornis. Bijwerkingen: slecht slapen en een droge mond.
- Nortriptyline (Nortrilen): goedkoop en even effectief als bupropion, maar officieel niet geregistreerd voor stoppen met roken. Bijwerkingen: droge mond, obstipatie en slaperigheid.
Medicatie dempt de trek, maar niet de gewoonte. De sigaret bij je koffie, in de auto of na het eten blijft. Daarom werkt medicatie het best in combinatie met een goede aanpak. Bekijk de stopmethode die ik aanraad →
Welk middel past bij jou?
- Je rookt weinig of wilt geen recept: begin met nicotinevervangers.
- Het lukte eerder niet met nicotinevervangers: vraag je huisarts naar varenicline, bupropion of nortriptyline.
- Je wilt een korte kuur: vraag naar cytisinicline.
- Je bent zwanger: overleg altijd eerst met je verloskundige of huisarts. Medicijnen op recept zijn dan niet geschikt.
- Je bent jonger dan 18 of hebt een psychische aandoening: medicijnen op recept zijn meestal niet geschikt of alleen onder begeleiding van een specialist.
Combineer een medicijn op recept niet met nicotinevervangers: volgens de richtlijn vergroot dat je kans niet.
Wordt medicatie om te stoppen met roken vergoed?
Ja, als je meedoet aan een erkend stoppen-met-roken-programma via je huisarts, praktijkondersteuner of een gecertificeerde coach. Dan betaal je bij de meeste verzekeraars:
- geen eigen risico als je een gecontracteerde coach of apotheek gebruikt;
- niets voor de begeleiding, nicotinevervangers en medicijnen binnen het programma.
Koop je zelf nicotinepleisters bij de drogist, dan worden die niet vergoed. Een doosje van 7 pleisters kost dan zo’n €20. Check de voorwaarden bij je eigen zorgverzekeraar.
Waarom medicatie alleen vaak niet genoeg is
Kijk nog eens naar de cijfers: zelfs met het sterkste middel rookt het grootste deel van de mensen na zes maanden weer. Dat komt doordat roken niet alleen om nicotine draait. Het zit in je routines, je emoties en je overtuigingen (“roken ontspant me”). Medicatie helpt je door de eerste lastige weken heen. Een goede aanpak zorgt dat je daarna niet terugvalt.
Twijfel je of je er klaar voor bent? Doe de motivatietest of bekijk het gratis webinar.
Veelgestelde vragen over stoppen met roken en medicatie
Wat is de beste medicatie om te stoppen met roken?
Varenicline is het meest effectieve middel: gemiddeld is ongeveer 28% van de gebruikers na zes maanden gestopt. Cytisinicline werkt waarschijnlijk vergelijkbaar. Nicotinevervangers zijn volgens de Nederlandse richtlijn wel de eerste keus, omdat ze veilig zijn en zonder recept verkrijgbaar.
Is Champix nog verkrijgbaar?
Het merk Champix is in 2021 uit de handel genomen. Sinds 31 oktober 2024 is de werkzame stof varenicline weer verkrijgbaar als merkloos middel van Teva. Je huisarts kan het voorschrijven.
Welke stoppen-met-roken-medicijnen zijn er zonder recept?
Alleen nicotinevervangers, zoals nicotinepleisters, kauwgom en zuigtabletten. Die koop je bij de drogist of apotheek. Varenicline, cytisinicline, bupropion en nortriptyline krijg je alleen op recept van je huisarts.
Wordt stoppen-met-roken-medicatie vergoed?
Ja, uit de basisverzekering, als je meedoet aan een erkend stoppen-met-roken-programma. Bij gecontracteerde coaches en apotheken betaal je geen eigen risico. Zelf gekochte nicotinevervangers worden niet vergoed.
Wat zijn de bijwerkingen van stoppen-met-roken-medicatie?
Veelvoorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, een droge mond, slecht slapen, vreemde dromen en obstipatie. Bij varenicline en bupropion moet je letten op stemmingsveranderingen. Meld ernstige bijwerkingen altijd bij je huisarts.
Hoe lang moet je stoppen-met-roken-medicatie gebruiken?
Nicotinevervangers, varenicline, bupropion en nortriptyline gebruik je meestal minimaal zes maanden. Cytisinicline is een kortere kuur. Stop niet te vroeg: in de eerste drie maanden is de kans op terugval het grootst.
Mag je nicotinepleisters en varenicline combineren?
Dat wordt afgeraden. Volgens de richtlijn en Thuisarts wordt je kans om te stoppen niet groter als je een nicotineproduct combineert met een medicijn op recept. Verschillende nicotinevervangers onderling combineren mag wel.
Kun je medicatie gebruiken als je zwanger bent?
Medicijnen op recept zijn niet geschikt tijdens de zwangerschap. Nicotinevervangers kunnen soms wel, maar alleen in overleg met je verloskundige of huisarts.
Helpt medicatie ook bij stoppen met vapen?
De middelen zijn onderzocht bij roken, maar omdat vapen ook om nicotineverslaving draait, kunnen nicotinevervangers en medicijnen ook helpen bij stoppen met vapen. Overleg met je huisarts welk middel bij jou past.
Over de auteur – Martijn rookte zelf jarenlang en helpt via NuStoppen anderen om voorgoed te stoppen met roken en vapen. Lees mijn verhaal.