Nortriptyline (Nortrilen): het goedkoopste stoppen-met-roken-medicijn
Kort antwoord: Nortriptyline, merknaam Nortrilen, is een ouder antidepressivum dat ook helpt bij stoppen met roken. Volgens de Nederlandse richtlijn verdubbelt het ongeveer je kans om te stoppen ten opzichte van placebo. Je bouwt de dosis in een week op en stopt dan met roken; de kuur duurt 2 tot 3 maanden. Met ongeveer €15 per kuur is het het goedkoopste stopmiddel, maar niet geschikt bij bepaalde hartproblemen.
Laatst bijgewerkt: 25 september 2026 · Door Martijn, ex-roker en oprichter van NuStoppen
Nortriptyline is het minst bekende stoppen-met-roken-medicijn. Toch schrijven huisartsen het regelmatig voor: het werkt ongeveer even goed als Zyban en kost maar een fractie. In dit artikel lees je hoe het werkt, hoe je het gebruikt en voor wie het wel en niet geschikt is.
Wat is nortriptyline (Nortrilen)?
Nortriptyline is een zogenoemd tricyclisch antidepressivum. Nortrilen is de merknaam. Het wordt al tientallen jaren gebruikt bij depressie en zenuwpijn. Voor stoppen met roken is het niet officieel geregistreerd: artsen schrijven het “off-label” voor, omdat onderzoek laat zien dat het werkt. Je hebt een recept nodig.
Hoe werkt nortriptyline bij stoppen met roken?
Hoe het precies werkt, is niet helemaal bekend. Nortriptyline beïnvloedt stoffen in je hersenen die een rol spelen bij stemming en verslaving. Het vermindert waarschijnlijk:
- de trek in een sigaret;
- ontwenningsverschijnselen zoals prikkelbaarheid, onrust en somberheid.
Volgens Apotheek.nl werkt het alleen als je zelf echt wilt stoppen.
Hoe goed werkt nortriptyline?
- vs. placebo: volgens de Nederlandse richtlijn tabaksverslaving stoppen met nortriptyline ongeveer twee keer zoveel mensen als met placebo (matige zekerheid van bewijs).
- In de praktijk: gemiddeld is ongeveer 20% van de gebruikers na zes maanden gestopt, vergelijkbaar met bupropion (Zyban) (Farmacotherapeutisch Kompas).
- vs. varenicline: varenicline werkt beter, met ongeveer 28%.
De richtlijn wijst op het kleine verschil in werking en het grote prijsverschil met bupropion. Daardoor is nortriptyline een aantrekkelijke keus.
Opbouwschema van nortriptyline
Je begint terwijl je nog rookt en bouwt de dosis in een week op. Het gebruikelijke schema volgens Starten met Stoppen:
| Periode | Dosering | Roken? |
|---|---|---|
| Dag 1 t/m 3 | 1× per dag 25 mg | Ja |
| Dag 4 t/m 6 | 1× per dag 50 mg | Ja |
| Vanaf dag 7 | 1× per dag 75 mg | Stopdag na 7–8 dagen |
| Totaal | 2 tot 3 maanden, maximaal 12 weken | Rookvrij |
- Rook je na 7 weken nog net zoveel? Dan heeft doorgaan geen zin; bespreek dit met je arts.
- Volg altijd het schema van je eigen arts en de bijsluiter.
Bijwerkingen van nortriptyline
Vaak, vooral in de eerste 1 à 2 weken: droge mond, slaperigheid, duizeligheid, verstopping, misselijkheid, trillende handen, veel zweten en concentratieproblemen. Meestal nemen ze af als je lichaam gewend raakt.
Wie mag nortriptyline niet gebruiken?
- Mensen met bepaalde hartproblemen, zoals een recent hartinfarct of een verlengd QT-interval.
- Mensen met het brugadasyndroom.
- Mensen met glaucoom (verhoogde oogdruk).
Je arts plant daarom minstens twee afspraken in om te controleren of het middel veilig voor je is.

Waar moet je op letten?
- Autorijden: niet in de eerste week en niet na elke verhoging van de dosis. Volgens Starten met Stoppen is het effect vergelijkbaar met meer dan 2 glazen alcohol.
- Alcohol: versterkt de slaperigheid. Liever niet, of heel beperkt.
- Andere medicijnen: nortriptyline heeft veel wisselwerkingen. Bovendien kan stoppen met roken de werking van medicijnen zoals theofylline, insuline en hartmiddelen veranderen. Meld altijd wat je gebruikt.
- Zwangerschap: overleg altijd eerst met je arts of verloskundige.
Een goedkoop medicijn is een mooie start, maar geen complete aanpak. Na de kuur bepalen je gewoontes of je gestopt blijft. Bekijk de stopmethode die ik aanraad →
Wat kost nortriptyline en wordt het vergoed?
Een kuur kost ongeveer €15 (prijspeil eind 2023, Geneesmiddelenbulletin). Daarmee is het veruit het goedkoopste stopmiddel. Binnen een erkend stoppen-met-roken-programma met begeleiding wordt het vergoed uit de basisverzekering, zonder eigen risico bij een gecontracteerde apotheek.
Nortriptyline vs. andere stopmiddelen
| Middel | Na 6 maanden gestopt* | Duur kuur | Kosten (indicatie) |
|---|---|---|---|
| Nortriptyline (Nortrilen) | ca. 20% | 6–12 weken | ca. €15 |
| Bupropion (Zyban) | ca. 20% | 7–9 weken | ca. €40 |
| Varenicline (Champix) | ca. 28% | 12 weken | ca. €265 |
| Cytisine (Decigatan) | Waarschijnlijk vergelijkbaar met varenicline | 25 dagen | ca. €195 |
| Nicotinevervangers | ca. 17% | Min. 6 maanden | Vergoed binnen programma |
* Farmacotherapeutisch Kompas. Kosten: Geneesmiddelenbulletin, december 2023. Binnen een stopprogramma worden alle middelen vergoed.
Alles op een rij lees je in mijn artikel over stoppen met roken medicatie.
Voor wie is nortriptyline geschikt?
Nortriptyline kan een goede keus zijn als je:
- het eerder zonder succes probeerde met nicotinevervangers;
- bij eerdere pogingen last had van somberheid of prikkelbaarheid;
- geen hartproblemen of glaucoom hebt;
- geen bezwaar hebt tegen wat slaperigheid in de eerste weken.
Twijfel je of je er klaar voor bent? Doe de motivatietest.
Conclusie
Nortriptyline is een bewezen, goedkoop en vaak vergeten hulpmiddel bij stoppen met roken. Het werkt ongeveer even goed als Zyban en kost een fractie. Door de bijwerkingen en wisselwerkingen is het niet voor iedereen geschikt, dus overleg altijd met je huisarts. En combineer het met een plan voor je gewoontes: dan is je kans op blijvend succes het grootst.
Klaar om het deze keer echt vol te houden? Start nu met de stopmethode → Liever eerst meer weten? Bekijk het gratis webinar.
Veelgestelde vragen over nortriptyline (Nortrilen)
Helpt nortriptyline bij stoppen met roken?
Ja. Volgens de Nederlandse richtlijn stoppen met nortriptyline ongeveer twee keer zoveel mensen als met placebo. Gemiddeld is ongeveer 20% van de gebruikers na zes maanden gestopt, vergelijkbaar met bupropion (Zyban).
Is Nortrilen hetzelfde als nortriptyline?
Ja. Nortriptyline is de werkzame stof en Nortrilen is de merknaam. Er bestaan ook merkloze versies met dezelfde werking.
Waarom krijg je een antidepressivum om te stoppen met roken?
Nortriptyline vermindert de trek en ontwenningsverschijnselen zoals somberheid en prikkelbaarheid. Je krijgt het niet omdat je depressief bent. Het is niet officieel geregistreerd voor stoppen met roken, maar wordt wel aanbevolen in de richtlijn.
Hoe gebruik je nortriptyline bij stoppen met roken?
Je begint met 25 mg per dag, na drie dagen 50 mg en na nog drie dagen 75 mg. Na 7 à 8 dagen stop je met roken. De kuur duurt meestal 2 tot 3 maanden, maximaal 12 weken.
Wat zijn de bijwerkingen van nortriptyline?
Veelvoorkomend zijn een droge mond, slaperigheid, duizeligheid, verstopping, trillende handen en zweten. Ze zijn meestal het sterkst in de eerste 1 à 2 weken en nemen daarna af.
Mag je autorijden met nortriptyline?
Niet in de eerste week en niet na een verhoging van de dosis. Nortriptyline kan je reactievermogen verminderen, vergelijkbaar met het drinken van meer dan twee glazen alcohol.
Mag je alcohol drinken bij nortriptyline?
Liever niet. Alcohol versterkt de slaperigheid. Bovendien is alcohol voor veel mensen een sterke trigger om weer te gaan roken.
Wat kost nortriptyline?
Een kuur kost ongeveer €15, waarmee het het goedkoopste stopmiddel is. Binnen een erkend stoppen-met-roken-programma wordt het volledig vergoed, zonder eigen risico.
Moet je nortriptyline afbouwen?
Na een kuur van 2 tot 3 maanden voor stoppen met roken kun je volgens Starten met Stoppen meestal in één keer stoppen. Volg altijd het advies van je eigen arts.
Over de auteur – Martijn rookte zelf jarenlang en helpt via NuStoppen anderen om voorgoed te stoppen met roken en vapen. Lees mijn verhaal.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Overleg altijd met je huisarts of apotheker en lees de bijsluiter.